Tanımlar
Tümü - A B C Ç D E F G H I İ K M N O Ö P R S T U Ü V Y
Terim Açıklama
NACE NACE (Nomenclature statistique des Activités économiques dans la Communauté Européenne) Avrupa Birliği´nce 1970´den beri geliştirilen ekonomik faaliyetlerin çeşitli istatistiki sınıflamalarını göstermek için kullanılmaktadır, ´istatistiksel birimler´le (ki bu durumda bir faaliyet birimidir, örneğin girişim gibi bir ekonomik varlığı oluşturan tek bir firma veya firmalar grubu) ilgili verilerin kategorize edilmesi için kullanılır. Bu birimlere ilişkin geniş bir çeşitlilikte istatistiklerinin (üretim sürecindeki girdi ve çıktılar, sermaye oluşumu ve finanssal işlemler gibi) hazırlanması için temel sağlar.
NACE' in Bölümler Ve Gruplar İçin Kriterler NACE´nin bölüm ve gruplarının (sırasıyla iki ve üç dijitlik kategoriler) belirlenmesinde etken olan temel kriterler, bir ekonomide belli ilişkilerin ve birimlerin yapılarındaki benzerlik düzeylerini belirlemede etken olan üretim birimine ait faaliyetlerin nitelikleriyle ilişkilidir. Faaliyetlerin ana yönleri şunlardır:(i) Üretilen mal ve hizmetlerin karakteri (niteliği),(ii) Mal ve hizmetlerin yer aldığı kullanımlar ve(iii) Üretimin girdileri, süreci ve üretim teknolojisi.Bu kriterlere verilen ağrılıklar, bir kategoriden diğerine değişiklik göstermektedir. Bazı durumlarda, örneğin, gıda üretimi, tekstil, deri sanayi, makine ve teçhizat üretimi ve hizmet sanayi kategorilerinde kriterlerin birbirine çok yakın olmaması nedeniyle ağırlık belirleme önem taşımaz. Ara ürünlerde, en büyük ağırlık maddelerin (kalemlerin) fiziksel bileşimi ve üretim aşamasına verilir.Üretim süreci karmaşık olan mallarda, çoğunlukla maddelerin (kalemlerin) son kullanımına, üretim teknolojisi ve organizasyonuna malların fiziksel oluşumunun üstünde öncelik verilir.
NACE Rev.1 Bu problemler karşısında, seksenli yıllarda AB´nin ekonomik faaliyet sınıflamasını uluslararası standartlarla düzenleme olanağının dikkate alınması kararı alınmıştır. Şubat 1989´da Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu tarafından benimsenen Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasının (ISIC Rev.3) üçüncü revizyonunda, Birleşmiş Milletler İstatistik Ofisi ve Eurostat´ın oluşturduğu karma çalışma grubu, Eurostat ve Üye Ülkelerin temsilcileriyle birlikte yer almıştır. Müteakiben, Eurostat ve Üye Ülkelerin temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu NACE 1970´in revize edilmiş bir versiyonu olan NACE Rev.1´i geliştirdi. ISIC Rev.3´ün yapısından başlayarak, ISIC´ta yeterince temsil edilmeyen, Üye Ülkelere ait daha önemli faaliyetlerini yansıtan yeterli detaylar eklenmiştir. Ulusal sınıflamaların özel nitelikleri bu süreçte dahil edilmiştir.
NACE Rev.1 - İlk Güncellenmesi Üye Ülkelerde kazanılan deneyimler bazı ufak değişikliklerin istendiğini ortaya koymuş ve Komisyon Yönetim Komitesinin onayı ile Komisyon Yönetmeliğini (EEC) No 761/93 çıkarmıştır
NACE Rev.1.1 NACE Rev.1.1, NACE Rev.1´in yeniden yapılanmasında etkisi olmayan önemsiz güncellemelerden ibarettir. Güncellemenin amacı aşağıdaki hususları yansıtmaktır:1. NACE Rev.1 geliştirildiğinde, var olmayan yeni faaliyetleri2. NACE Rev.1 geliştirildiğinden beri, teknolojik değişime ya da ekonomik gerçeklere bağlı olarak önemi oldukça artan faaliyetler3. Orijinal NACE Rev.1´deki maddi hataların düzeltilmesi.NACE Rev.1.1 Temmuz 2002´de ECSC Antlaşması´nın sona ermesine bağlı olan değişiklikler ve başlığındaki birkaç değişiklikten başka çok az ek madde içerir. Temel değişimler şunlardır:1.

NACE 29.40´ın (Takım tezgahları imalatı) üç sınıfa ayrılması; taşınabilir elle kullanılan, metal işleri ve diğer.2. NACE 40.10´un (Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı) biri üretim, biri iletim ve biri de dağıtım ve satış olmak üzere üç yeni sınıfa ayrılması. 3. NACE 40.20´nin (Gaz üretimi ve dağıtımı) biri üretim, biri dağıtım ve satış olmak üzere iki sınıfa ayrılması.4. NACE 51.64´ün (Büro makineleri ve malzemeleri toptan ticareti) ve NACE 51.65´in (Sanayi, ticaret ve denizcilikte kullanılan diğer makinelerin toptan ticareti) sınıflarının her birinin iki yeni sınıfa bölünmesi. 5. Arama merkezi faaliyetleri için yeni bir sınıf.6. Yazılım üretimi için yeni bir sınıf.7. NACE 90.00´ın (Kanalizasyon ve atıkların toplanması, hıfzısıhha ve benzeri hizmetler) kanalizasyonun toplanması ve işlemden geçirilmesi; diğer atıkların toplanması ve işlemden geçirilmesi; hıfzısıhha ile ilgili iyileştirmeler ve benzeri faaliyetler için üç sınıfa bölünmesi.
NACE Rev1.1 yonetimi Komisyon ve Üye Ülke temsilcileri komitesi, Yönetmeliğin uygulanmasını izlenmesi, ufak değişikliklerin yapılması (örneğin teknolojik değişimlerin yansıtılması) ve ekonomik faaliyetler sınıflamalarıyla ilgilenen uluslararası organizasyonlarla birlikte hareket edilmesi hususlarında görevlidirler.
NACE 1970 Sonunda, 1970´te NACE (Nomenclature générale des Activités économiques dans les Communautés Européennes) Avrupa Birliği Dahilindeki Ekonomik Faaliyetlerin Genel Sanayi Sınıflaması derlenmiştir. İsminin açıkladığı üzere, tüm ekonomik faaliyetleri kapsayan bir sınıflamadır. NACE 1970´in 2 ana sakıncası vardır: 1. Birlik yasasınca kapsanmadığından, veriler çoğunlukla ulusal sınıflandırmalara göre toplanmakta ve daha sonra geçiş anahtarlarıyla NACE formatına çevrilmekteydi. Ancak, bu geçiş anahtarları yeterli düzeyde uyumlu veri üretmemekteydi.. 2. NACE 1970 uluslararası tanınmış bir çerçevede geliştirilmediğinden, diğer ekonomik faaliyet sınıflamalarıyla karşılaştırılabilirliği zayıftı.
NACE-ISIC Bağlantısı NACE Rev.1.1, ISIC Rev.3.1´in basit bir alt bölümüdür. ISIC Rev.3.1´in ilk düzeyi (kısımlar) değiştirilmeksizin, NACE Rev.1.1´e alınmıştır, fakat bazı yerlerde alt kısımlara ayrılmıştır. ISIC Rev.3.1´in ikinci düzeyi (bölümler) değiştirilmeksizin, NACE Rev.1.1´e alınmıştır. ISIC Rev.3.1´in üçüncü ve dördüncü düzeyleri (gruplar ve sınıflar), NACE Rev.1.1´de Avrupa gereksinimlerine göre bölünmüştür. Fakat NACE Rev.1.1´in grup ve sınıfları türetilmiş oldukları ISIC Rev.3.1´in grup ve sınıflarıyla birleştirilebilir. ISIC Rev.3.1 ile karşılaştırıldığında, NACE Rev.1.1´in daha fazla bölümlere ayrılmış olmasının amacı Avrupa ekonomisinin yapısına daha uygun bir sınıflama elde etmektir. ISIC Rev.3.1´in grup ve sınıfları NACE Rev.1.1 için bölünmüş olduğundan (daha ileri hiyerarşik seviyeler sunmamasına rağmen), NACE Rev.1.1´deki ilgili elemanların bazıları ISIC Rev.3.1´deki ilgili numaralardan farklı olarak yeniden kodlanmak durumundaydı. Bu nedenle, gruplar ve sınıflar düzeyindeki tek bir faaliyet NACE Rev.1.1´de, ISIC Rev.3.1´dekinden farklı bir nümerik koda sahiptir.
NACE-Kodlama Sistemi NACE Rev.1.1´in kodlaması şunları içerir: - Alfabetik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan ilk düzey (kısımlar) - İki karakterlik alfabetik kodla belirlenen başlıklardan oluşan bir ara düzey (alt kısımlar) - İki dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan ikinci düzey (bölümler) - Üç dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan üçüncü düzey (gruplar) - Dört dijitlik nümerik bir kodla belirlenen başlıklardan oluşan dördüncü düzey (sınıflar). NACE Rev.1.1´in kolay tanımlanmasını sağlamak için, NACE Rev.1.1 kodlarındaki ikinci ve üçüncü yerler arasına nokta yerleştirilmiştir.
NACE-Sahiplik Turu NACE sahiplik türüne, yasal organizasyona ya da operasyon türüne göre ayırım yapmaz, çünkü böyle kriterler faaliyetin kendisiyle ilgili değildir. Birimlerin ortak girişim olup olmadığına, sahipliğin devlet veya özel olup olmadığına ve girişimin birden fazla birimden oluşup oluşmadığına bakılmaksızın, aynı ekonomik faaliyette bulunan birimler aynı şekilde sınıflandırılır. Yasal sahiplik, organizasyon veya operasyon türüne göre oluşturulan sınıflamalar faaliyet sınıflamasından bağımsız olarak yapılabilir. NACE ile çapraz sınıflamaların kullanışı, ekstra bilgi sağlar. Benzer şekilde, imalat birimleri yaptıkları ana ekonomik faaliyet türüne göre sınıflandırılırlar, elektrikli aletle veya elle çalışılmasına, fabrika veya evde yapılmasına, modern veya geleneksel yöntem kullanılmasına göre değil.
NACE-Sınıfları İçin Kriterler Hangi faaliyetlerin birleştirileceği ve hangi faaliyetlerin ayrılacağı konusuyla ilgili kriterlerde girişimler sınıfların (dört dijitlik kategoriler) tanımlanmasında merkezi konumdadır. Girişim veya birimlerin faaliyet türlerinin sanayi sınıflaması için çoğu zaman NACE sınıflarının pratik olarak kullanılmasını ve her bir sınıfa düşen birimlerin ifa ettikleri faaliyet türleri açısından mümkün olduğunca benzer olmasını sağlamak amaçlanmıştır. NACE´nin sınıfları mümkün mertebe aşağıdaki iki koşulu sağlayacak şekilde tanımlanmıştır: (i) Belli bir sınıfı tanımlayan mal ve hizmetlerin kategorisine ilişkin ürün o sınıfta yer alan birimlere ait çıktıların büyük bir kısmını açıklar. (ii) Bir sınıf, bu sınıfı tanımlayan mal ve hizmetlere ait kategorinin çoğunu üreten birimleri içerir. Bir sınıfta, çoğunlukla o sınıfı tanımlayan mal ve hizmetleri üreten birimler kapsanır.
NACE-Uluslararası Karşılaştırılabilirlik Uluslararası karşılaştırılabilirliği sağlamak için, Avrupa Birliği dahilinde kullanımı kabul edilen tanımlar, Birleşmiş Milletler Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasının (ISIC Rev.3.1) başında verilenlerle ve Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi ile doğrudan bağlantılıdır.
NACE-Yasal Zorunluluk Üye Ülkeler ve Komisyon, NACE Rev.1´in tüm Üye Ülkelerde aynı zamanda ve aynı şekilde sunulmasına karar vermişlerdir. Avrupa Bakanlar Konseyi 9 Ekim 1990´da Yönetmeliği kabul etmiştir. Yönetmelik, 24.10.1990 tarih ve No L 293 numaralı Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde 3037/90 numaralı Yönetmelik (EEC) olarak basılmıştır. Yönetmeliğin metni bu yayının ikinci bölümünde bulunabilir. EEA (European Economic Area - Avrupa Ekonomik Alanı) Anlaşması aynı zamanda EFTA ülkelerinin de uyarlamak zorunda olduğu NACE Rev.1´e bir referans eklemiştir.
NACE-ye lkelerde Başlangıçtan itibaren, Avrupa Komisyonu tüm Üye Ülkeler tarafından istatistiki verilerin derlenmesinde ve sunulmasında NACE Rev.1´in kullanılmasını hedeflemişti. Avrupa Birliğine Üye Ülkelerin derlediği istatistiklerden ekonomik faaliyet sınıfını içeren istatistikler, artık NACE Rev.1.1´e göre ya da bundan türetilen ulusal sınıflamaya göre derlenmek zorundadır.Bu zorunluluğun tüm istatistik türlerine uygulandığı vurgulanmalıdır, yani sadece ulusal amaçlar için derlenmiş olan istatistikler ve henüz Avrupa İstatistik Sisteminin bir parçasını oluşturmayan istatistikler için de uygulanmaktadır. Böylece, bu koşul Avrupa ekonomik faaliyetler sınıflamasını ulusal sınıflama için de bağlayıcı bir olmuştur.NACE Rev.1.1 Yönetmeliği Üye Ülkelerin ulusal amaçlar için NACE Rev.1.1´den türetilmiş ulusal bir versiyonu kullanmalarına izin vermektedir. Fakat bu gibi ulusal versiyonlar NACE Rev.1.1 tarafından belirlenen yapısal ve hiyerarşik çerçeveye uymak zorundadır.Bütün Üye Ülkelerin hemen hemen hepsi ulusal amaçları doğrultusunda 5 dijitlik ilaveyle ulusal versiyonlarını geliştirmiştir.
NAICS NAICS Kuzey Amerika´nın faaliyet sınıflamasıdır. NAICS Kanada, Meksika ve Birleşik Devletler için bu üç ülkenin ekonomilerine ilişkin analizleri kolaylaştırmak amacıyla genel sanayi tanımlarını sağlamak üzere geliştirilmiştir. NAICS üretime ya da arza dayalı kavramsal bir çerçevede oluşturulmuştur. Bu aynı veya benzer üretim süreçlerini kullanan üretim birimlerinin NAICS kapsamında birlikte gruplandıkları anlamına gelmektedir.
NCE 1965´te NCE (Nomenclature du Commerce dans la CEE - Avrupa Topluluğu Ticaret Sınıflaması) bütün ticari faaliyetleri kapsamak üzere derlenmiştir.1967´de her ikisi de ana bölümlerden oluşmak üzere, önce hizmetler sınıflaması ve bunu takiben tarım sınıfı derlenmiştir.
NICE 1961 ve 1963 arasında NICE (Nomenclature des Industries établies dans les Communautés Européennes - Avrupa Topluluğunda Kurulmuş Sanayilerin Sınıflaması) geliştirilmiştir. Orijinal 1961 versiyonu 3 dijite kadar genel bölümlere sahipti. Revize edilmiş 1963 baskısında daha detaylı alt bölümler vardı. NICE madencilik, enerji üretimi, imalat sanayi ve inşaatı kapsamaktaydı.
Nihai Ürün Tüm süreçleri tamamlanmış olan, üründür.
Nomenklatur Nesnelerin sistemli bir şekilde isimlendirilmesi ya da nesneler için kullanılan isim ya da terim sistemidir. Sınıflamalarda nomenklatür dahilinde kategorilerin ya da maddelerin sistemli bir şekilde isimlendirilmesi söz konusudur. Her ne kadar ´nomenklatür´ kavramının kapsamı ´sınıflama´ kavramının kapsamından daha dar olsa da ´sınıflama´ ve ´nomenklatür´ terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır. Nomenklatür esas itibarıyla gözlemlerin tanımlanmasında kullanılan bir uygulamadır; sınıflamada ise gözlemler aynı zamanda yapılandırılır ve kodlanır.

Ana Sayfa | TÜİK

Devlet Mah.Necatibey Cad. No:114 06420 Çankaya/ANKARA Tel: 0. 312. 454 70 00
(c) 2020 TÜİK