Tanımlar
Tümü - A B C Ç D E F G H I İ K M N O Ö P R S T U Ü V Y
Terim Açıklama
Kamu Yonetimi Özel sektörde kullanılan sınıflama kriterleri, devlet kesimi içinde benzer şeklide uygulanmaktadır. Netice olarak tüm devlet organları Kesim L´de sınıflandırılmamaktadır. Ulusal, bölgesel veya yerel seviyede NACE Rev.1.1´in diğer alanlarına atfedilebilir faaliyet gösteren birimler Kısım L Kamu yönetimi ve savunma; zorunlu sosyal güvenlik?den çok diğer uygun kategorilerde (Örneğin; eğitim M Kategorisinde, sağlık ve sosyal işler N Kategorisinde) sınıflandırılır. Örneğin, devletin merkezi veya yerel birimleri tarafından yönetilen yüksek öğretim kuruluşları 80.30 kodlu sınıfta, benzer şekilde yönetilen hastaneler 85.11 kodlu sınıfta yer alırlar.
Kamusal Doğal Kaynakları İşletenler Kamusal doğal kaynakları işletenler kendi hesabına çalışılan işi yaparlar ve bu kapsamda bireysel mülkiyet haklarının bulunmadığı, fakat toplumları için belli yönetim yetkilerinin bulunduğu doğal kaynakları (arazi, balık avlama alanları, av ve ürün toplama alanları vb.) kullanırlar.
Kapsam Belirli bir temayla ilgili gözlemlerin çıkarılabileceği kitleyi belirtir. eri karşılaştırmasını sağlamak için kapsamın anlaşılması gerekmektedir. Kapsam konuları sıklıkla bağlantıları gösteren tabloların kullanılmasıyla açıklanır. (Kısmi ya da tam karşılaştırma gibi); ve aynı zamanda kapsam oranının açıklanmasında da kullanılabilir. Kapsama kural ve kaideleri büyük oranda kavram tanımları, kapsama alanı kuralları, bilgi gereksinimleri ve istatistiki toplamaların ve sınıflamaların söz konusu olması durumunda toplama ve sayma birimleri ve toplama metodolojisi uyarınca belirlenir.
Kapsam Oranı Belirli bir kategori açısından esas olduğu belirtilen gözlemlerin söz konusu kategoriyle ilgili gözlemlerle esas olarak ilgili olan birimlerce ne dereceye kadar yüklenilmiş olduğunu ölçer. Sanayi istatistiklerinde kapsam oranı, belirli bir sanayiye özgü mal ve hizmet çıktısının aynı mal ve hizmetler göz önünde bulundurulduğunda ekonomi açısından bir bütün olarak toplam çıktısına oranıdır.
Kapsama Alanı (Evren) Bir sınıflamanın kapsama alanı gözlemlenecek olanın kapsama alanı ya da alanıdır. Tanımlı bir insan, nesne ya da olaylar kümesi yığını ya da toplam üye sayısıdır.
Kategori Kategori, bir sınıflamanın herhangi bir düzeyindeki maddeleri ifade etmek için kullanılan jenerik terimdir. Bu maddeler tipik olarak çizelgeleme kategorileri, kısımlar, alt kısımlar, bölümler, alt bölümler, gruplar, alt gruplar, sınıflar ve alt sınıflardır. Sınıflama kategorilerini genellikle her bir kategori açısından benzersiz bir tanımlayıcı teşkil eden ve bunların hiyerarşi dahilindeki yerlerini gösteren alfabetik ya da sayısal kodlar tanımlar. Ait oldukları sınıflamanın alt kümeleri olan faaliyet, ürün, meslek türü, eğitim türü gibi unsurlar içerirler.
Katma Değer Katma değer, bir birimin sınıflamasının ekonomik faaliyete göre belirlenmesinde temel kavramdır. Çıktı ve ara tüketim arasındaki fark olan katma değer her birimin Gayri safi Yurtiçi Hasılaya (GSYİH) katkısının ek bir ölçütüdür. Benzer bir değerlendirme kavramı, temel fiyatlar üzerinden gayri safi katma değerdir. Temel fiyatlarda gayri safi katma değer, temel fiyatlar üzerinden çıktı ile alış fiyatı üzerinden ara tüketim arasındaki fark olarak tanımlanır. Böylece, temel fiyatlarla katma değer, üretimdeki diğer vergiler, çalışanların ücretleri, iş yeri karı, sabit sermaye harcamaları ve bilanço kalemi işletme fazlasından (balancing item operating surplus) oluşur. Ekonomik faaliyetler NACE Rev.1.1´de tanımlanmıştır. Bir birim, NACE Rev.1.1´deki bir veya daha fazla sınıfa düşen bir ya da daha fazla ekonomik faaliyeti gerçekleştirebilir. Birimler kendi ana faaliyetlerine göre sınıflandırılırlar. Ana faaliyet, birimin katma değerine temel fiyat bazında en çok katkıda bulunan faaliyettir.Brüt katma değer, ürünün brüt değeri ile ham madde ve diğer ara girdilerin maliyetleri arasındaki farktır.
Kavramlar Kavramlar, ortak bir noktası olduğu düşünülen davranış grubu, tavırlar ya da özellikler hakkındaki soyut özetleri, genel mefhumları, bilgileri vb. ifade eder. Kavramlar anlamın bütünüyle sunulmasına/iletilmesine, sınıflamaların kategorize edilmesine, yorumlanmasına, yapılandırılmasına ve anlamlandırılmasına yardımcı olması amacıyla kullanılır.
Kendi Geçimine Yönelik Çalışanlar Kendi geçimine yönelik çalışanlar, kendi hesabına işleri olan ve ürettikleri mal ve hizmetleri esas itibariyle kendi hanehalklarında tüketen ve geçimlerinin önemli bir kısmını bu şekilde karşılayan çalışanlardır.
Kendi Hesabına Çalışanlar Kendi hesabına çalışanlar, bir veya daha fazla ortakla kendi hesaplarına çalışanlardır. Kendi hesabına çalışılan işler, ücretlerin doğrudan üretilen kendi tüketimleri kârın parçası olarak kabul edilen mal ve hizmetlerden elde edilen kâra veya potansiyel kâra bağlı olan işlerdir. Referans dönemi süresince süreklilik esasına göre işlerinde kendileri için ´ücretli çalışan´  bulundurmayan çalışanlardır. Dikkat edilmesi gereken husus: Bu grupta yer alan kişiler süreklilik esasına dayanmayan ücretli çalışanları istihdam edebilirler (Ortaklar aynı ailenin veya hanehalkının üyelerinden olabileceği gibi, olmayabilirler de.)
Kendi Hesabına Çalışılan İşler Kendi hesabına çalışılan işler, ücretlerin doğrudan üretilen (kendi tüketimleri kârın parçası olarak kabul edilen) mal ve hizmetlerden elde edilen kâra (veya potansiyel kâra) bağlı olan işlerdir. Çalışanlar girişimi etkileyen operasyonel kararları verebilir veya girişimin refahına ilişkin sorumluluğa sahip olarak bazı kararlarda yetkilidirler. (Bu kapsamda girişim, ferdi işletmeleri de kapsar.)
Kılavuz İlkeler Sınıflamaların geliştirilmesi/oluşturulması, bakımı ve uygulanmasında kullanılan talimat ve ilkeleri ifade eder. Kılavuz ilkelerin kullanılması zorunlu değildir; bunlar sınıflamaların yorumlanmasına ve kullanılmasına yardımcı olması için temin edilir.
Kısa Adlar Standart hale getirilmiş kısa adları ifade eder. (Örneğin, ISIC Rev. 3, Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması, 3. Revizyon anlamına gelmektedir; CPC V.1.0, Merkezi Ürün Sınıflaması Versiyon 1.0 anlamına gelmektedir vb.)
Kısa Dönemli İşte Çalışanlar Kısa dönemli işte çalışanlar, açık veya dolaylı iş sözleşmesiyle geçici çalışanlar için belirlenen süreden daha uzun süre, fakat düzenli çalışanlar için kullanılan süreden daha kısa süre çalışması beklenen çalışanlardır. Bu çalışanlar, iş sözleşmelerinin belli özelliklerine göre ´ücretli çalışanlar´ veya ´kendi hesabına çalışanlar´
Kısmı İlişki/Karşılaştırma Bir sınıflama kategorisinin iki ya da daha fazla kategoriye ya da başka sınıflamalara kodlanabilmesi durumunda ortaya çıkar.
Kitle Tanımlanmış bir insan, nesne ya da olay grubunun toplam üye sayısı, kitleyi ya da evrenini ifade eder. İki tür kitle vardır: Hedef kitle ve araştırma kitlesi. Hedef kitle, araştırma nesnelerinde ana hatları belirtilen, hakkında bilgi edinilecek kitledir. Araştırma kitlesi ise, araştırmada hakkında bilgi edinilebilecek kitledir. Hedef kitle araştırmanın kapsamı olarak, araştırma kitlesi ise araştırmanın kapsama alanı olarak da bilinir. İdari kayıtlar açısından bunlara denk düşen kitleler, ilgili mevzuat ve düzenlemeler uyarınca tanımlandığı şekliyle ´hedef kitle´ ve gerçek ´alıcı kitledir.´
Kod, Kod Harfleri Ve Kod Sayıları Normalde sınıflamadaki bir tanımlayıcıya verilmiş bir ya da birden fazla alfabetik, sayısal ya da alfa/sayısal karakterden oluşur. Her bir kod, sınıflama içindeki bir özelliğe özgüdür. Bu özelliğin değişmesi durumunda kodun da değişmesi gerekir. Kodlar, özellikle hiyerarşik sınıflamalarda ortak karakterler aracılığıyla diğer kodlara bağlanabilir. Örneğin, ISIC Rev. 3´teki teknik ve mesleki ortaöğretimin sınıf kodu 8022´dir; bu da Grup 802 Ortaöğretim ve Bölüm 80 Eğitim´e bağlıdır. Kodların tanımlayıcılarıyla beraber kullanılması istatistiki birleştirme, depolama ve yeniden kullanımı kolaylaştırır. Bir gözlem hakkındaki metin halindeki bilgilerin o gözlem için doğru olan kategoriyi (değer) belirleyen bir koda dönüşümünü ifade eder.
Kodlama Bir gözlem hakkındaki metin halindeki bilgilerin o gözlem için doğru olan kategoriyi (değer) belirleyen bir koda dönüşümünü ifade eder.
Kodlama Dizini Tutarlı kodlamaya temel teşkil etmesi açısından gerekli olan bilgileri yansıtan kayıtların ayrıntılı ve kapsamlı listesi. Alfabetik veya sayısal olarak düzenlenen tanım ve kodlara ait kod listesi, elektronik ya da basılı ortamda saklanabilir. Yanıtlar ve sınıflamalar arasında bir bağlantı görevini görür ve yanıtların doğru ve hızlı bir şekilde uygun kategoriye kodlanmasını sağlar. Aynı sınıflamaya farklı gözlemleri kodlamak için verilen bilgilerdeki farklılıklar sebebiyle farklı kodlama dizinlerini bir araya getirmek gerekebilir. Kodlama dizininin içeriği ve yapısı kullanılan kodlama metodolojisine de bağlı olabilir (Kodlamanın elle, bilgisayar yardımıyla ya da otomatik olarak yapılıyor olması.).
Kodlama Stratejisi Bir sınıflamadaki kategorilere sistemli, etkin ve doğru bir şekilde kod verilmesini sağlayacak kılavuz ilkeleri ifade eder.
Kodlama Yapısı (Kodlama Sistemi) Bir sınıflamanın bütün kategorilerine sistemli numaralandırma/harflendirme yapılması anlamına gelir. Kodlama yapısı oluşturulurken standartlaştırılmış kuralların kullanılması, sınıflamaların kullanımı ve karşılaştırılmasında kolaylık sağlar. Aşağıda belirtilen numaralandırma sistemleri kullanılabilir:- katı bir ondalık numaralandırma sistemi- bir sınıflama sisteminde dahilinde belirli bir seviyedeki her bir kategorinin aynı türde ve aynı sayıda sayısal karakteri olur; - katı olmayan bir ondalık numaralandırma sistemi - bir sınıflama sisteminde dahilinde belirli bir seviyedeki her bir kategorinin aynı türde ve aynı sayıda sayısal karakteri olmaz. ISCO-88´de belirli bir grubun birim grupları oluşturacak şekilde birim gruplara bölünmüş olduğunu göstermek için ´0´ kullanılmamış olsaydı bunu bir örnek olarak alabilirdik. Bir karma karakter sisteminde (ISIC Rev.3 gibi; burada çizelgeleme kategorileri harflerle belirlenir) bölümler iki basamaklı sayılarla, gruplar üç basamaklı sayılarla, sınıflar dört basamaklı sayılarla belirlenir.
Kontrollü Kelime Hazinesi Belirli sınıflamalar için kullanılacak olan ve yazar tarafından verildiği ya da uzmanlarca kabul edildiği şekliyle özel anlamları olan kelimeler hazinesini ifade eder. ´Mal´, ´ürün´ ve ´hizmet´, sanayi ve ürün sınıflandırılmalarında kullanılacak kontrollü sözcük dağarcığına ait terimlere örnek olarak gösterilebilir.
Kurallar Sınıflamaların uygulanması, kullanılması, güncellenmesi ve revize edilmesine yönelik kılavuz işletim ilkeleri görevi gören bildiri, karar, hüküm ve örneklerdir.

Ana Sayfa | TÜİK

Devlet Mah.Necatibey Cad. No:114 06420 Çankaya/ANKARA Tel: 0. 312. 454 70 00
(c) 2020 TÜİK